logo Elbląg Konsultuje

O konsultacjach słów kilka...

Realizacja uczestnictwa obywateli obywa się w trzech formach: informowania, konsultowania i współdecydowania. Konsultacje społeczne  nie posiadają  powszechnie przyjętej ujednoliconej definicji. Przytoczę jedną z nich, według mnie najbardziej użyteczną i najlepiej oddająca sens procesu konsultacji. „Konsultacje społeczne to zorganizowany sposób uzyskiwania przez administracje opinii oraz stanowisk od podmiotów (a więc osób i instytucji), których bezpośrednio lub pośrednio dotkną skutki proponowanych przez administracje działań. Plany tych przedsięwzięć mogą być zawarte w projektach m.in. aktów prawnych, różnego rodzaju programów, strategii, ale także budżetów jednostek publicznych.”[1]

Konsultacje są więc czymś więcej niż informowanie lecz nie są współdecydowaniem.

Nadrzędnym celem konsultacji jest budowanie społeczeństwa obywatelskiego poprzez partycypację w  podejmowanych decyzjach za pomocą świadomego dialogu.

Dla rzetelnych i trafnych konsultacji ważna jest nie tylko ilość, ale i jakość zbieranych opinii, poglądów. Ważna nie tylko liczba ale i struktura (zróżnicowanie najbliższe rzeczywistości) mieszkańców, którzy angażują się w konsultacje. Ważne jest nie tylko zbieranie opinii i poglądów, ale także poznanie uzasadnień, argumentów dla tych opinii. I w końcu ważne jest nie tylko pozyskiwanie informacji od lokalnej społeczności ale dialog z nią (poprzez partycypację, deliberowanie oraz informację zwrotną). Najważniejsze to właśnie dialog z mieszkańcami wyposażonymi w odpowiednie informacje dla  świadomości konsekwencji omawianych rozwiązań. Na realizatorze procesu konsultacji spoczywa więc obowiązek dbałości o jakość procesu konsultacji.

W pojęciu konsultacje społeczne mieszczą się  zarówno konsultacje z mieszkańcami jak i konsultacje z organizacjami pozarządowymi. Podstawy realizacji demokracji obywatelskiej znajdziemy oczywiście w Konstytucji. Następnie w poszczególnych ustawach z uwagi na ich istotne znaczenie dla wspólnot lokalnych i regionalnych. Konsultacje z mieszkańcami gmina prowadzi w oparciu o ustawę o samorządzie gminnym z dnia 5 marca 1990 r. (uosg) „Art. 5a. 1. W wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy. 2. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy.”

Zatrzymajmy się na chwile na określeniu „sprawach ważnych”. Co to oznacza i kto o tym decyduje ? Otóż, nie ma określonych kryteriów oceny ważności, które były by stosowane. Nie można mówić o jakoś obiektywnych kryteriach. Więc decyzja o tym czym są sprawy ważne zależy od percepcji decydentów i to oni określą (poza obligatoryjnie wskazanymi sytuacjami 0w przepisach szczegółowych) stopień ważności oraz związane z tym konsekwencje. Druga część odpowiedzi na pytanie kto o tym decyduje brzmi: organ posiadający kompetencję do zarządzenia konsultacji społecznych. Najczęściej jest to organ wykonawczy w samorządzie (prezydent, wójt, burmistrz).

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie określa, iż konsultacje są jedną z form współpracy organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi (oraz organizacjami „zrównanymi z organizacjami pozarządowymi): Art. 5 pkt. 2 Współpraca, o której mowa w ust. 1, odbywa się w szczególności w formach: (…) 3) konsultowania z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 projektów aktów normatywnych w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji;

4) konsultowania projektów aktów normatywnych dotyczących sfery zadań publicznych, o której mowa w art. 4, z radami działalności pożytku publicznego, w przypadku ich utworzenia przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego;

 

 

Tekst jest wyciągiem z artykułu: „Rzecz o konsultacjach, czyli więcej demokracji w demokracji”; Beata Wachniewska-Mazurek; Pozarządowiec, marzec nr 2 (148) 2013 rok XVII

 

[1] Raport końcowy z badania efektywności mechanizmów konsultacji społecznych; Warszawa, luty 2011

 

 


Załączone pliki: